Zastrzeżenie: Materiał ma charakter informacyjny. Nie jest poradą prawną. W sprawie indywidualnej skorzystaj z pomocy prawnej (dział „Baza / Informator”).
W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń pod 112.
Stan na 22.08.2026. Dane instytucji potwierdzono w źródłach; godziny i kanały bywają zmieniane
Spis treści
- Najpierw bezpieczeństwo i dowody
- Przemoc, groźby, przestępstwa — policja i prokuratura
- Dyskryminacja w pracy — PIP i sąd pracy
- Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO)
- Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania
- Osoby małoletnie — Rzecznik Praw Dziecka
- Mowa nienawiści i treści w internecie
- Pomoc prawna organizacji
- O czym warto pamiętać
1. Najpierw bezpieczeństwo i dowody
- Zadbaj o bezpieczeństwo. W bezpośrednim zagrożeniu dzwoń pod 112.
- Dokumentuj. Zapisuj daty, miejsca, przebieg zdarzeń i dane świadków. Zachowuj dowody: zrzuty ekranu, wiadomości, nagrania, zaświadczenia lekarskie (np. obdukcja w razie przemocy fizycznej). Dobra dokumentacja jest podstawą każdego zgłoszenia.
2. Przemoc, groźby, przestępstwa — policja i prokuratura
Przemoc fizyczna, groźby, nękanie, zniszczenie mienia to przestępstwa niezależnie od tego, kto jest sprawcą. Można je zgłosić:
- na policję — osobiście na komendzie, telefonicznie (112 w nagłych sytuacjach) lub pisemnie;
- do prokuratury — składając zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa (pisemnie lub ustnie do protokołu).
Większość przestępstw z użyciem przemocy jest ścigana z urzędu — po zgłoszeniu organy mają obowiązek podjąć czynności. Zawiadomienie może złożyć także osoba, która nie jest bezpośrednio pokrzywdzona (np. świadek).
Uwaga dot. mowy nienawiści: obecnie przepisy karne o nawoływaniu do nienawiści (art. 256/257 KK) nie wymieniają orientacji seksualnej ani tożsamości płciowej (patrz podsekcja „Prawa osób LGBT w Polsce”). Nie zmienia to jednak tego, że groźby, przemoc, zniesławienie czy zniewaga mogą podlegać ściganiu na innych podstawach — warto zgłaszać i skonsultować sprawę z prawnikiem.
3. Dyskryminacja w pracy — PIP i sąd pracy
Państwowa Inspekcja Pracy (PIP). Przyjmuje skargi dotyczące naruszeń prawa pracy, w tym dyskryminacji. Skargę można złożyć:
- pisemnie (oryginał z własnoręcznym podpisem — sam skan nie spełnia wymogów formalnych),
- osobiście w okręgowym inspektoracie lub oddziale (ustnie do protokołu),
- elektronicznie z podpisem elektronicznym (kwalifikowanym, zaufanym lub osobistym) albo przez e-Doręczenia.
Skarga musi zawierać dane skarżącego (imię, nazwisko, adres) — PIP nie rozpatruje skarg anonimowych. Tożsamość skarżącego jest objęta poufnością i nie jest ujawniana bez jego pisemnej zgody. Skarga jest zwykle rozpatrywana w ciągu miesiąca.
Sąd pracy. Niezależnie od PIP, dyskryminacji w zatrudnieniu można dochodzić przed sądem pracy — m.in. żądając odszkodowania. Warto pamiętać o terminach i skonsultować roszczenie z prawnikiem lub organizacją pomocową.
4. Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO)
RPO stoi na straży wolności i praw człowieka, w tym równego traktowania (pełni funkcję niezależnego organu ds. równego traktowania). Może m.in. badać sprawę, występować do instytucji, a w części spraw przystępować do postępowań. Zgłoszenie do RPO jest bezpłatne.
- Bezpłatna Infolinia Obywatelska: 800 676 676 (poniedziałek 10:00–18:00, wtorek–piątek 8:00–16:00; bezpłatna z telefonów stacjonarnych i komórkowych).
- Adres: Biuro RPO, al. Solidarności 77, 00-090 Warszawa.
- Wniosek można złożyć pisemnie lub przez formularz na stronie RPO (brpo.gov.pl). Wniosek nie wymaga szczególnej formy — wystarczy opisać sprawę i wskazać, czego dotyczy.
5. Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania
W ramach administracji rządowej działa Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania, zajmujący się realizacją polityki równego traktowania i przeciwdziałaniem dyskryminacji. Do biura Pełnomocnika można kierować zgłoszenia i uwagi dotyczące nierównego traktowania — aktualne kanały kontaktu udostępnia strona rządowa (gov.pl, sekcja „Równe traktowanie”). Zgłoszenie do Pełnomocnika nie zastępuje drogi sądowej ani zgłoszenia przestępstwa.
6. Osoby małoletnie — Rzecznik Praw Dziecka
Osoby poniżej 18. roku życia (oraz dorośli w ich sprawach) mogą skorzystać z pomocy Rzecznika Praw Dziecka. Dostępny jest całodobowy, bezpłatny Dziecięcy Telefon Zaufania RPD: 800 12 12 12 (także czat), a sprawy można kierować również pisemnie do Biura RPD. W nagłych sytuacjach dotyczących dzieci pozostaje 112.
7. Mowa nienawiści i treści w internecie
- Zgłoś do organów ścigania. Groźby, nawoływanie do przemocy czy zniewagi w internecie można zgłosić na policję lub do prokuratury — z zabezpieczonymi dowodami (zrzuty ekranu, adresy URL, daty).
- Zgłoś operatorowi platformy. Serwisy społecznościowe mają własne procedury zgłaszania treści naruszających regulamin lub prawo.
- Nielegalne treści online można też zgłaszać do zespołu Dyżurnet.pl (NASK), przyjmującego zgłoszenia nielegalnych treści w internecie.
8. Pomoc prawna organizacji
Wsparcia w przygotowaniu zgłoszenia i prowadzeniu sprawy udzielają organizacje (dane w dziale „Baza / Informator”): KPH — Program Ochrony Prawnej, Miłość Nie Wyklucza — Fundusz „Prawo Nie Wyklucza”, Lambda Warszawa, Fundacja Trans-Fuzja, a regionalnie także Tęczówka, Kultura Równości, Lambda Szczecin.
9. O czym warto pamiętać
- Różne ścieżki mogą działać równolegle. Zgłoszenie do RPO lub Pełnomocnika nie zastępuje zawiadomienia o przestępstwie ani sprawy sądowej — w razie potrzeby korzysta się z kilku dróg jednocześnie.
- Terminy mają znaczenie. Część roszczeń (np. w prawie pracy) jest ograniczona terminami — warto działać bez zwłoki i wcześnie skonsultować sprawę.
- Nie musisz działać sam(a). Organizacje i pełnomocnicy prawni mogą poprowadzić Cię przez procedurę i reprezentować w sprawie.
Dodaj komentarz